Agar odamlardan siz chet tilini oaE~rganish zarurmi, deb soaE~rasangiz, ularning koaE~pchiligi \"yoaE~q\" deb javob beradi. Ona tilidan boshqa bironta tilni bilmasdan bemalol yashash mumkin, deydiganlar ancha. Ular eng yaxshi badiiy asarlar allaqachon oaE~zbek tiliga oaE~girilgan, qolganlarini oaE~qish uchun esa ikkinchi tilni oaE~rganish shart emas, deb oaE~ylaydi. Ammo biron-bir tilni oaE~rganish kerakmi-yoaE~qmi, degan savolga xolis javob olmoqchi boaE~lsangiz, chet tilini bilmaydiganlardan emas, xorijiy tilni biladigan odamdan soaE~rab koaE~ring.
 Axir oaE~zida yoaE~q narsaning ahamiyati haqida kim sizga toaE~gaE~ri ma\'lumot bera oladi?

Shu bois, chet tilida bemalol soaE~zlasha oladiganlar oaE~rtasida kichik tadqiqot olib bordik va olimlarning bu boradagi ayrim xulosalarini e\'tiboringizga havola qilyapmiz.

Dunyoga yangicha nigoh

Har bir til oaE~ziga xos jihati bilan boshqalaridan ajralib turadi. Xuddi bizning tilda boaE~lgani kabi boshqa tillar ham oaE~zida xalqA-ning oaE~tmishini aks ettiradi. Til oaE~rganishning afzalliklarini uni mukammal oaE~zlashtirmaguningizcha bilolmaysiz. Xorijiy tilni oaE~rganish asnosida oaE~sha xalqA-ning turmush tarzi, mentaliteti, dunyoqarashi bilan yaqindan tanishasiz. Bu til oaE~rganishni boshlagan ilk kunlaringizdanoq sezilmaydi, ammo uni yaxshi va mukammal egallaganingiz sari hayot yanada yorqin va rang-barang ekanligiga amin boaE~lasiz. Zamonaviy psixologiya fani chet tilini oaE~rganish inson xarakterini ham qisman oaE~zgartiradi, degan fikrni ilgari surmoqda.

Keling, koaE~p gapirmasdan til oaE~rganishning amaliy natijalarini sanab chiqamiz.

1. Internet qamrovi siz uchun yanada kengayadi. KoaE~pchilik bitta xorijiy tilni bilgani sababli kerakli ma\'lumotlarni internetdan asosan shu tilda izlaydi. Ammo ingliz va yana bir nechta tilni bilganlar undan yuz chandon ortiq bilimga ega boaE~lishi turgan gap, boisi ular uchun ilk manbalar soni bir necha oaE~n barobarga koaE~payadi-da.

2. Chet tilini bilish xorijiy filmlarni asliyatda koaE~rish imkonini beradi. Siz ham ayol, ham erkak kishi ijro etgan rollarga ovoz beruvchi aktyor emas, yoqtirgan kinoaktyorlaringizning haqiqiy ovozini tinglab, film tomosha qilish imkoniga ega boaE~lasiz. Bundan tashqari, dialoglardagi soaE~z oaE~yinlari va hazillarni oaE~zlashtirib borishingizda ham yordam beradi.

3. Ajnabiy musiqani shunchaki emas, tushunib tinglashga koaE~nikasiz.

4. Globallashuv jarayoni. Shitob bilan oaE~zgarib borayotgan davrda avvalgidek masofa katta rol oaE~ynamaydi. Yildan-yilga sayohat qiluvchilar soni ortib bormoqda. Ularning safiga qoaE~shilganingizda, ziyorat qilgan osori-atiqa toaE~gaE~risida mahalliy gid bilan tarjimonsiz suhbatlashishga nima yetsin?!

5. Chet tilini oaE~rganayotganingizda, ilgari sezmaganingiz yoki parvo qilmaganingiz - atrofingizda muhojirlar koaE~pligini payqab qolasiz. Tanishuv mustahkam doaE~stlikka aylansa, dunyoning narigi burchagida ham sizni tushunadigan odamning borligi adadsiz Yer sharini bahaybat va begona emas, yaqin qiladi.

6. Til oaE~rganish fikrlash qobiliyatini yaxshilaydi. Qabrgacha ilm izlang, deya murojaat qilinadi hadisda. Britaniyalik olimlarning aniqlashicha, ikkinchi tilni oaE~rganish miyaA-ning nutqiy ravonlikni ta\'minlovchi qismini rivojlantiradi. Til oaE~rganishga qancha erta kirishsangiz, ravon va chiroyli gapirishingiz ham shuncha yaxshilanadi.

7. Til bilish daromadni koaE~paytiradi. Angliya shimoli-gaE~arbida istiqomat qiluvchilar ona tilidan tashA-qari bitta tilni bilishsa, yiliga 3000 funt sterlingdan ortiq maosh olarkan. \"Sunday List\" nashrida dunyoning eng boy odamlari roaE~yxatini chop ettirgan Filipp Beresfordning tadqiqotiga koaE~ra, xorijiy til bir yillik faoliyat davomida gaE~arbliklarga oaE~rtacha 145 000 funt daromad keltirmoqda va hokazo.

Xorijiy tilni oaE~rganishdan hayiqib, A"menga shu til kerak boaE~larmikan?A" deb oaE~ziga savol beruvchilar, shubhalaringiz bekorligiga ishonavering. Zamonaviy dunyoda xorijiy til suv bilan havodek zarur.

Til oaE~rganuvchilarning aksariyati 17-30 yoshni qarshilagan kishilardir. Endi ishga kelgan tajribasiz yoshlarning koaE~pchiligi to tajriba orttirguncha chet tillaridan bir nechtasini bilishi evaziga A"jon saqlashadiA".

Va nihoyat, bir qarorga keldingiz...

Endi nima qilish kerak? Kadrlarni xalqaro talablarga javob beradigan qilib tayyorlashni koaE~zlayotgan oliy oaE~quv yurtlari soni yildan-yilga koaE~paymoqda. Ammo kamdan-kam institut va universitetlar talabalarning xorijiy tillarni mukammal oaE~zlashtirishlari uchun yetarli sharoit yaratib beradi. Shu sabab oaE~zingizga mos oaE~quv kursini toping. Sertifikat, tavsiyanoma olish, kursning bahosiga bilimlaringiz ham hamohang boaE~lishi kerak. Agar tilni yaxshi oaE~rganmoqchi boaE~lsangiz, bozor qonuniyatini nazarda tuting: yaxshi mahsulot arzon boaE~lmaydi. Unutmangki, oaE~z kasbiga jiddiy yondashuvchi har qanday tashkilot yosh mutaxassislarning til bilish qobiliyatini e\'tiborsiz qoldirmaydi.

Xulosa qilib aytadigan boaE~lsak, til millatlar oaE~rtasida koaE~prik vazifasini oaE~tovchi vosita, undan qoaE~rqmay A"xatlabA" oaE~tganlar bir yoaE~la yutuq va \"yangi olam\"A-lar kalitini ham qoaE~lga kiritadi. Eng muhimi, savollaringiz javobsiz qolib ketmaydi.

Gulgun Sultonova
aEsMaaE?rifataEt gazetasidan olindi.











